Gyaan Kunja Tuition Centre English Grammar: Chapter 9 Conjunction (সংযোজক শব্দ)

 

অধ্যায় – ৯ : Conjunction (সংযোজক শব্দ)

১. Conjunction কি? (সংজ্ঞা)

Conjunction হৈছে সেইধৰণৰ শব্দ যি শব্দ, বাক্যাংশ (phrase), অথবা বাক্য (clause) সংযোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
অৰ্থাৎ, Conjunction এ বাক্যৰ বিভিন্ন অংশক একেলগে সংযুক্ত কৰি বাক্যটোক অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু অৰ্থবহ কৰি তোলে।

👉 সহজকৈ ক’লে —
Conjunction = সংযোগ কৰা শব্দ

উদাহৰণঃ

• Ram and Shyam are friends.

• I tried hard but I failed.

• Wait here until I come.

---

২. Conjunction ৰ ব্যৱহাৰৰ উদ্দেশ্য

Conjunction ব্যৱহাৰ কৰাৰ মূল উদ্দেশ্যসমূহঃ

1. দুটা বা ততোধিক শব্দ সংযোগ কৰা

2. দুটা phrase সংযোগ কৰা

3. দুটা clause বা বাক্য সংযোগ কৰা

4. বাক্যৰ মাজত সম্পৰ্ক (relationship) দেখুওৱা

উদাহৰণঃ

• Tea and coffee (শব্দ সংযোগ)

• In the room and on the table (phrase সংযোগ)

• He came and he sat down. (clause সংযোগ)

---

৩. Conjunction ৰ প্ৰকাৰ (Kinds of Conjunction)

Conjunction সাধাৰণতে তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়ঃ

1. Coordinating Conjunction

2. Subordinating Conjunction

3. Correlative Conjunction

---

৪. Coordinating Conjunction (সমমাত্ৰিক সংযোজক)

সংজ্ঞা

যি Conjunction এ সমমানৰ (equal rank) শব্দ, phrase বা clause সংযোগ কৰে তাক Coordinating Conjunction কোৱা হয়।

👉 দুয়ো অংশৰ ব্যাকৰণগত গুৰুত্ব একে থাকে।

সাধাৰণ Coordinating Conjunction

and, but, or, so, yet, for, nor

ব্যৱহাৰ আৰু উদাহৰণ

(a) and — যোগ বা সংযোজন

• Mina and Tina are sisters.

• He opened the book and started reading.

(b) but — বিপৰীত অৰ্থ

• He is poor but honest.

• I tried but failed.

(c) or — বিকল্প

• Tea or coffee?

• Hurry up or you will miss the bus.

(d) so — ফলাফল

• It was raining so we stayed home.

(e) yet — তথাপি

• He is weak yet active.

(f) for — কাৰণ

• I stayed home for I was ill.

(g) nor — নাহয়

• He does not smoke nor drink.

---

৫. Subordinating Conjunction (অনুগত সংযোজক)

সংজ্ঞা

যি Conjunction এ একটা principal clause আৰু একটা subordinate clause সংযোগ কৰে তাক Subordinating Conjunction কোৱা হয়।

👉 Subordinate clause টো principal clause ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

সাধাৰণ Subordinating Conjunction

because, if, when, while, although, though, before, after, till, unless, since, as, where, etc.

---

ব্যৱহাৰভিত্তিক বিভাজন

(a) Cause (কাৰণ)

because, since, as

• I was late because I missed the bus.

(b) Time (সময়)

when, while, before, after, till

• Wait till I return.

• I was sleeping when he came.

(c) Condition (চৰ্ত)

if, unless

• If you work hard, you will succeed.

• Unless you study, you will fail.

(d) Contrast (বিপৰীত)

although, though

• Although he is poor, he is happy.

(e) Place (স্থান)

where, wherever

• Sit where you like.

(f) Purpose (উদ্দেশ্য)

so that, in order that

• He works hard so that he may pass.

---

৬. Correlative Conjunction (যুগ্ম সংযোজক)

সংজ্ঞা

যি Conjunction দুটা জোৰকৈ ব্যৱহাৰ হয় আৰু বাক্যৰ দুটা অংশ সংযোগ কৰে তাক Correlative Conjunction কোৱা হয়।

উদাহৰণসমূহ

• either … or

• neither … nor

• both … and

• not only … but also

• whether … or

---

ব্যৱহাৰ

(a) either … or — যিকোনো এটা

• Either Ram or Shyam will come.

(b) neither … nor — দুয়ো নহয়

• Neither he nor his brother was present.

(c) both … and — দুয়ো

• Both Rina and Tina passed.

(d) not only … but also — কেৱল নহয়, লগতে

• He is not only intelligent but also hardworking.

(e) whether … or — হওক বা নহওক

• I don’t know whether he will come or not.

---

৭. Conjunction ব্যৱহাৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিয়ম

Rule 1: and দ্বাৰা plural verb ব্যৱহাৰ হয়

• Ram and Shyam are playing.

Rule 2: either/or ত নিকটৱৰ্তী subject অনুসৰি verb

• Either Ram or his friends are coming.

Rule 3: neither/nor ত একে নিয়ম

• Neither the teacher nor the students were ready.

Rule 4: though/although লগত but ব্যৱহাৰ নকৰিব

❌ Although he is poor but happy
✔ Although he is poor, he is happy

---

৮. সাধাৰণ ভুলসমূহ

❌ He is poor but happy though.
✔ He is poor but happy.

❌ Because he was ill so he stayed home.
✔ Because he was ill, he stayed home.
✔ He was ill so he stayed home.

---

৯. উদাহৰণ বাক্যসমূহ

1. I will go if you come.

2. She sang and danced.

3. He tried but failed.

4. Wait here until I return.

5. Both tea and coffee are available.

---

১০. অনুশীলনী (Exercise)

A. খালী ঠাই পূৰণ কৰক

1. Ram ___ Shyam are brothers.

2. Work hard ___ you will fail.

3. I stayed home ___ it was raining.

4. ___ he is poor, he is honest.

5. Neither he ___ his friend came.

B. Conjunction চিনাক্ত কৰক

1. I will come when you call me.

2. He is weak but active.

3. Both Rina and Tina passed.

C. Assamese ৰ পৰা English লৈ অনুবাদ কৰক

1. মই থাকিম যেতিয়ালৈ তুমি আহা।

2. সি গৰিব কিন্তু সৎ।

3. দুয়ো ছাত্ৰ উত্তীৰ্ণ হ’ল।